Goudkustroute: Hoorn

In Hoorn lijkt de tijd stil te hebben gestaan. Tijdens de Gouden Eeuw was deze havenstad van onmisbaar belang voor de handel. Tegenwoordig kun je je hier nog steeds vergapen aan prachtige pakhuizen, schilderachtige straatjes en prominente poorten. Welkom aan de West-Friese kust: de Goudkust.

De wandelroute door Hoorn is 4 kilometer lang en voert langs zestien bezienswaardigheden.

1. De Mariatoren

De Goudkustroute door Hoorn begint op het treinstation van Hoorn, waar je met de trein of de auto naartoe kunt reizen. Rondom het station zijn verschillende parkeermogelijkheden, zoals Transferium Hoorn aan de Van Dedemstraat, ten noorden van het station.

Neem de uitgang aan de zuidzijde van het station en steek de weg over. Volg de Stationsweg richting het zuiden, met het Noorderplantsoen aan je linkerhand. Waar het plantsoen eindigt, sla je bij Bakkerij Meysa linksaf de Noorderstraat in. Volg de Noorderstraat richting het oosten, met het plantsoen wederom aan je linkerhand. Op een gegeven moment maakt het plantsoen plaats voor water, ook aan je rechterhand verschijnt water. De Noorderstraat eindigt in een T-splitsing. Steek hier over en sla linksaf Achter de Vest in. Op de dijk aan je linkerhand verschijnt de Mariatoren aan de oude Koepoortsgracht.

De Maria- of Kruittoren waakt al meer dan vijfhonderd jaar over de stad. Lees hier het verhaal van de Mariatoren.

2. De Oosterpoort

Loop Achter de Vest helemaal af. De weg eindigt in een kruispunt, sla hier linksaf naar de Pakhuisstraat. Vóór de brug over het water verschijnt aan je rechterhand een voetpad door het groen. Loop dit voetpad door het Oosterplantsoen helemaal af, totdat je bij de Oosterpoortbrug over het water van de Oosterpoortsgracht komt (aan je linkerhand). De monumentale Oosterpoort geeft toegang tot de brug.

De Hoornse Oosterpoort uit 1578 is een toonbeeld van macht en ontzag. In 1601 werd er een klein huisje voor de poortwachter bovenop geplaatst. Lees hier het verhaal van de Oosterpoort.

3. Huis Bonck

Met de Oosterpoort aan je linkerhand en het markante ovale gebouw ‘Kemphaan’ recht voor je, nader je een T-splitsing. Sla hier linksaf naar de Willemsweg en meteen weer rechtsaf naar het ABC. Aan je rechterhand loop je nu voorbij het ovale gebouw Kemphaan, aan je linkerhand ligt het Julianapark. Zodra je bij een brug over het water komt, sla je vóór de brug rechtsaf naar de Binnenluiendijk. Je loopt nu onder een appartementencomplex door, via een dijk in de richting van de haven. Aan de Binnenluiendijk 3 ligt Huis Bonck, dat tegenwoordig een Museumhuis én een Monument en Bed is.

In Huis Bonck lijkt de tijd te hebben stilgestaan: zowel van binnen als van buiten is het koopmanshuis uit 1624 een prachtig voorbeeld van de Hollandse Renaissancestijl. Een stijl die je terugvoert naar de Gouden Eeuw. Lees hier het verhaal van Huis Bonck.

4. Het WIC-kantoor

Naast Huis Bonck ligt aan de Binnenluiendijk 2 het voormalige kantoor van de West-Indische Compagnie.

De Gouden Eeuw en de Verenigde Oost-Indische Compagnie worden vaak in één adem genoemd, maar minstens zo belangrijk en berucht was de West-Indische Compagnie (WIC). Beide compagnieën waren op een vergelijkbare manier ingericht en allebei bezaten ze een kantoor in Hoorn. Lees hier het verhaal van het Hoornse WIC-kantoor.

5. De Hoofdtoren

Na Huis Bonck en het WIC-kantoor splitst de Binnenluiendijk in tweeën. Neem hier het linker voetpad, dat je verder langs de haven voert. Loop het pad af tot je niet meer verder kunt. Je staat nu bij de sluizen van Hoorn. Aan de overkant van het water ligt een rond bakstenen gebouw met een witte toren bovenop, dit is de Hoornse Hoofdtoren.

‘Kosten werden niet gespaard en het is een fraai bouwwerk geworden, dat de haven bij het binnengaan een mooie aanblik biedt’, schreef de Hoornse geschiedschrijver Theodorus Velius. Hij doelde hiermee op de Hoofdtoren, een markant bouwwerk op het meest zuidelijke punt van het zestiende-eeuwse Hoorn. Lees hier het verhaal van de Hoofdtoren.

6. De Bossuhuizen

Na dit zuidelijke punt buigt het voetpad zich af omhoog. Zo loop je met het water aan je linkerzijde terug richting het oosten. Aan je linkerhand verschijnt een brug over de Binnenhaven, deze brengt je naar de Oude Doelenkade. Sla hier rechtsaf naar de Slapershaven en loop met de bocht mee richting het noorden. De huisnummers 1 en 2 vormen samen met het hoekhuis (dat een ingang heeft aan de Grote Oost) de Bossuhuizen, te herkennen aan de sierband met scheepsmotieven op de gevel.

In 1573 vond tijdens de Tachtigjarige Oorlog een spannende zeeslag plaats in de haven van Hoorn. De Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden bevond zich in dat jaar midden in een onafhankelijkheidsstrijd tegen hun wettige heerser, de katholieke koning van Spanje. De sierband is een herinnering aan deze zeeslag. Lees hier het verhaal van de Bossuhuizen.

7. De Oosterkerk

De Bossuhuizen liggen aan een kruispunt, sla hier linksaf de Grote Oost in. Loop deze richting het westen af totdat een oud kerkgebouw aan je linkerhand verschijnt. Dit is de Hoornse Oosterkerk.

In een stad die zo verbonden met het water is als Hoorn, kan een kerk voor schippers en vissers niet ontbreken. De Oosterkerk heeft al eeuwenlang deze speciale functie. Lees hier het verhaal van de Oosterkerk.

8. Het Foreestenhuis

Loop verder over de Grote Oost richting het westen. Op nummer 43, aan je rechterhand, bevindt zich het monumentale Foreestenhuis.

De imposante brede natuurstenen gevel spreekt voor zich: de oorspronkelijke bewoners van het Foreestenhuis moeten zeer welvarend zijn geweest. Lees hier het verhaal van het Foreestenhuis en haar bewoners.

9. De Waag

Vervolg je weg over de Grote Oost richting het westen. De Grote Oost eindigt in het plein de Roode Steen, dat vroeger ook wel de Kaasmarkt genoemd werd. Meteen aan je rechterhand ligt de imposante Waag van Hoorn.

Rond 1600 werd Hoorn een van de belangrijkste VOC-steden. Ter bevordering van de handel kreeg de stad een waag, waar al eeuwenlang kaas gewogen wordt. Lees hier het verhaal van de Waag.

10. Het Westfries Museum

Aan de overkant van het plein, achter het standbeeld van Jan Pieterszoon Coen, ligt het Westfries Museum.

In dit statige huis met de trapgevel aan het marktplein vergaderden ooit de Gecommitteerde Raden van West-Friesland en het Noorderkwartier. Nu huist er de galerij van de Gouden Eeuw. Lees hier het verhaal van het Westfries Museum.

11. De Boterhal

Vervolgens sla je langs de Waag de Kerkstraat in. Deze loop je richting het noorden af, totdat je bij een grote kerk aan een plein komt. Hier, aan het Kerkplein 39, ligt de Hoornse Boterhal.

De Boterhal is een bijzonder bouwwerk uit de vroege Renaissance van de Noordelijke Nederlanden. Ooit gebouwd als gasthuis voor zieken, is het historische gebouw tegenwoordig in gebruik als kunstcentrum. Lees hier het verhaal van de Boterhal.

12. Het Statenlogement

Loop verder langs de kerk de Nieuwstraat in richting het noorden. Als je op een kruispunt komt, tref je aan je linkerhand, op nummer 23, het opvallend gedecoreerde gebouw van het Statenlogement, dat met de hoek in de straat is meegebouwd.

Hoorn heeft aan de Tachtigjarige Oorlog een prachtig staaltje van bouwkunst uit de Hollandse Renaissance te danken: het Statenlogement. Dit pand uit 1613 werd gebouwd om onderdak te bieden aan de Gecommiteerde Raden van het Noorderkwartier en Westfriesland. Lees hier het verhaal van het Statenlogement.

13. Het Oost-Indisch Huis

Op het kruispunt sla je vervolgens rechtsaf naar de Muntstraat. Aan je rechterhand, op nummer 4, bevindt zich het Oost-Indisch Huis.

Al lang voor de Gouden Eeuw was Hoorn een belangrijke handelsstad. De inwoners van de stad waren actief in de haringvisserij, de Oostzeehandel en de handel op Frankrijk en Portugal. Vanaf de zestiende en zeventiende eeuw werd Hoorn als havenplaats onmisbaar voor de internationale handel, scheepvaart en scheepsbouw. In het Oost-Indisch Huis vestigde zich een afdeling van de Verenigde Oost-Indische Compagnie. Lees hier het verhaal van het Oost-Indisch Huis.

14. VOC-pakhuizen Onder de Boompjes

Loop verder door de Muntstraat richting het oosten, totdat je bij een kruispunt komt. Sla linksaf en steek met de brug het water van de Turfhaven over. Direct na de brug tref je recht voor je, op de hoek van Onder de Boompjes en de Pakhuisstraat, de VOC-pakhuizen Onder de Boompjes.

De herkenbare bakstenen panden met glooiende trapgevels aan Onder de Boompjes zijn stille getuigen uit de bedrijvige periode van de Gouden Eeuw. Lees hier het verhaal van Onder de Boompjes.

15. De Nieuwe Doelen

Loop verder over Onder de Boompjes in de richting van het westen, met het water aan je linkerhand. Onder de Boompjes eindigt in een kruispunt. Aan de rechterzijde, in de Achterstraat, ligt het statige gebouw van de Nieuwe Doelen. Hier kun je even een blik op werpen.

Vandaag de dag kennen we de brandweer, de politie en het leger, maar vanaf de middeleeuwen tot in de negentiende eeuw werden deze taken uitgevoerd door een heel andere instantie: de schutterij. Dit waren lokale milities die steden en dorpen beschermden. De schutterij van Hoorn huisde in de Nieuwe Doelen. Lees hier het verhaal van de Nieuwe Doelen.

16. Het Sint-Pietershof

We gaan echter niet de Achterstraat in, dus zodra je even een blik op de Nieuwe Doelen geworpen hebt, kun je terugkeren naar het kruispunt. Sla hier de Gedempte Turfhaven in richting het westen. Bij het eerste kruispunt ga je rechtdoor en vervolg je je weg over de Gedempte Turfhaven. Bij het tweede kruispunt sla je rechtsaf naar de parkeerplaats op het Munnickenveld. Sla meteen linksaf het Dal in. Het grote gebouw aan je rechterhand is het Sint-Pietershof.

Het Sint Pietershof in Hoorn is het resultaat van een staaltje Gouden Eeuwse liefdadigheid. In de zeventiende eeuw werd besloten om dit pand, dat oorspronkelijk werd gebouwd als klooster, in te richten als een tehuis voor ouden van dagen en een tucht- of werkhuis voor bedelaars en krankzinnigen. Lees hier het verhaal van het Sint-Pietershof.

Terugkeer naar het station en de parkeerplaats

Het Dal voert je naar een kruispunt, sla hier rechtsaf naar de Veemarkt. Als je deze straat af loopt, kom je vanzelf uit bij de Stationsweg en het treinstation, het startpunt van de Goudkustroute door Hoorn.