Meesterwerken van de Grote Kerk in Alkmaar

In 2018 wordt in Alkmaar het 500-jarig bestaan van de Grote of Sint-Laurenskerk gevierd. Het Stedelijk Museum trapt af met een tentoonstelling van gezichten op de Grote Kerk.

Alkmaars Grote of Sint-Laurenskerk is gedurende zijn bestaan talloze malen door kunstenaars geportretteerd. Onder hen waren twee bekende en gevierde schilders uit de Gouden Eeuw: Salomon van Ruysdael (1600/1603-1670) en Pieter Saenredam (1597-1665).

Van Ruysdael  schilderde de Grote Kerk meerdere malen van buitenaf; vredige, typisch Hollandse landschappen met indrukwekkende wolkenvelden. Saenredam schilderde en tekende het interieur van de kerk; altijd helder, overzichtelijk en geometrisch gepresenteerd. Een groot aantal van deze kunstwerken bevindt zich in buitenlandse- of privécollecties. Ter gelegenheid van de viering van het 500-jarig bestaan van de Grote Kerk zijn de ‘portretten van de kerk’ nu voor het eerst bijeen gebracht in de stad waar ze ontstonden.

De kerkschilder Pieter Saenredam (1597-1665) bezocht Alkmaar verscheidene keren. In 1661 maakte hij een aantal perspectieftekeningen in de Grote of Sint Laurenskerk. In zijn atelier werkte hij die schetsen enkele jaren later uit tot dit omvangrijke schilderij. Beeld: Stedelijk Museum Alkmaar

Hedendaagse portretten van de kerk

Het jubileum van de Grote of Sint-Laurenskerk is voor het museum aanleiding om ook aandacht te besteden aan het hedendaagse beeld en de hedendaagse betekenis van de kerk. Om te laten zien dat de Grote Kerk ook nu nog een inspiratiebron voor kunstenaars is en om de beeldtraditie een nieuwe impuls te geven, heeft Stedelijk Museum Alkmaar een opdracht gegeven aan twee fotografen. Geïnspireerd door Ruysdael en Saenredam geven Hans van der Meer en Karin Borghouts een hedendaagse visie op de Grote Kerk en Alkmaar.

Hans van der Meer (Leimuiden, 1955) legt de ‘achteloze aanwezigheid’ van de Grote Kerk van Alkmaar in het stedelijke landschap vast. In de tijd van Ruysdael was de kerk een landmark, die je van grote afstand zag. Door stadsuitbreiding duikt hij nu alleen in het centrum op. Het gebouw is er wel, maar men merkt het niet meer op, gewend geraakt aan zijn aanwezigheid. Naast een fotoserie maakte Van der Meer een film, waarin de hoofdrol is weggelegd voor het steeds veranderende licht op de kerk.

Karin Borghouts (Kapellen BE, 1959) maakte interieurfoto’s van de Grote Kerktijdens evenementen zoals een huwelijksfeest en een tentoonstelling. Haar monumentale foto’s zijn rijk aan verwijzingen naar de schilderkunst en zijn stille getuigen van een steeds veranderende realiteit.

En hier de hedendaagse versie van Karin Borghouts, De Grote of Sint-Laurenskerk te Alkmaar, 1 juni 2017. Beeld: Stedelijk Museum Alkmaar

Activiteiten bij de tentoonstelling

Gedurende de tentoonstelling vinden er diverse activiteiten plaats. Van inlooprondleidingen op zondag tot expertlezingen en rondleidingen door de conservator. De eerste lezing van 2018 wordt gegeven door Christi M. Klinkert, conservator van Stedelijk Museum Alkmaar en samensteller van de tentoonstelling ‘Ruysdael & Saenredam in Alkmaar – Meesterwerken van de Grote Kerk’. Christi kijkt door de ogen van zeventiende-eeuwse schilders Pieter Saenredam en Salomon van Ruysdael naar de Grote Kerk. Daarbij betrekt ze ook werk van hedendaagse fotografen. De lezing vindt 27 februari plaats – in de Kerk zelf. Kijk hier

De tentoonstelling ‘Ruysdael & Saenredam in Alkmaar – Meesterwerken van de Grote Kerk‘ is van 17 februari to 10 juni 2018 te zien in het Stedelijk Museum Alkmaar.