Stadsarchief belicht twee kanten van de oorlog

Het Amsterdamse Stadsarchief wijdt deze maand een expositie aan twee uitersten in de Tweede Wereldoorlog: de verzetsdaden van Gerrit van der Veen en de collaboratie van de Duitsgezinde familie Heinrich.

Kunstenaar Gerrit van der Veen (1902-1944) ontpopte zich in de oorlog tot charismatisch leider van het verzet. De persoonsbewijzencentrale en de aanslag op het Amsterdamse Bevolkingsregister in 1943 zijn onlosmakelijk met zijn naam verbonden. Gerrit van der Veen werd in mei 1944 opgepakt op zijn schuiladres en gefusilleerd in de duinen bij Overveen.

Het Stadsarchief Amsterdam heeft de afgelopen jaren veel unieke en persoonlijke documenten verworven over zijn familie, zijn kunstenaarsbestaan en zijn verzetsactiviteiten, waaronder ook pas ontdekte amateur-filmbeelden. Een selectie is te zien in de presentatie ‘Gerrit van der Veen, kunstenaar in het verzet.’

Gerrit van der Veen werkend aan de buste van Herman Heijermans, ca. 1931. Foto: Stadsarchief Amsterdam.

Enkele jaren geleden zijn in de kruipruimte van een huis in Amsterdam-Zuid voorwerpen en documenten gevonden van de Duitsgezinde familie Heinrich. Die spullen zijn aan het eind van de oorlog verborgen – vermoedelijk op Dolle Dinsdag (5 september 1944) – en nooit meer opgehaald. Aangetast door vocht en ongedierte bieden de fragmenten in de presentatie ‘Fout in Zuid, uit de kruipruimte van de familie Heinrich’ een glimp van het leven van een collaborerende familie, waarvan de dochter was getrouwd met een Duitse militair aan het Oostfront.

Voorwerpen van de familie Heinrich, gevonden in een kruipruimte, worden onderzocht. Foto: Stadsarchief Amsterdam.

Praktisch

Beide presentatie vinden tussen 28 februari en 24 mei plaats in de Schatkamer van het Amsterdamse Stadsarchief aan de Vijzelstraat en zijn gratis toegankelijk. Kijk voor meer informatie over openingstijden en toegangsprijzen op de website van het archief.