Doorgaan in portret formaat

ONH

App het verleden naar het heden met Street Museum NL

Lees meer

Verhaal Afscheid (Requiem voor een vriend)


Een dramatische gebeurtenis aan boord van het m.s Kreon van de Amsterdamse rederij KNSM,in de nacht van 4 op 5 november 1960.

Afscheid nemen is een zeeman niet vreemd, het overkomt hem telkens weer. Soms lijkt het of het leven alleen maar uit afscheid nemen bestaat. Afscheid van thuis, je ouders, geliefden dichtbij en ver weg, soms ook van een fase in je leven. In de meeste gevallen wordt het afscheid op enig moment gevolgd door een weerzien, maar niet altijd. Dit verhaal gaat over de vriendschap van twee  schooljongens uit Baarn, hun verlangen om te gaan varen en een afscheid niet gevolgd door een weerzien. Het verhaal van een vriendschap ingehaald door de dood.

Foto: Collectie J.G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere

m.s Kreon, KNSM. roepnaam PFLT, 3583 brt. Gebouwd in 1960...

Foto: Collectie J.G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere

m.s Kreon, KNSM. roepnaam PFLT, 3583 brt. Gebouwd in 1960 bij scheepswerf A.Vuijk & Zn., Capelle a/d IJssel. Het schip vertrok op 3 november 1960 onder gezag van kapitein Leendert Cornelis Herkemij vanuit Amsterdam naar Paramaribo. De 1e stuurman was J. (Jacob) Hopman. Hopman woonde op Texel. In de nacht van 4 op 5 november, tegen vier 's ochtends voltrok zich het drama zoals beschreven in mijn verhaal. Op 16 november werden de feiten rond het ongeval vastgelegd in een scheepsverklaring, opgemaakt ten kantore van notaris D.A Samson te Paramaribo. Het m.s. Kreon was tot in 1973 voor de KNSM in de vaart. Aansluitend meerdere malen doorverkocht en onder diverse namen in de vaart gebleven. Uiteindelijk in 1989 verkocht voor de sloop naar Alang, India.

Fotoverantwoording: Collectie Ed Vermeulen

Een fraaie, maar vooral ook nostalgische dubbelfoto uit 1...

Fotoverantwoording: Collectie Ed Vermeulen

Een fraaie, maar vooral ook nostalgische dubbelfoto uit 1959. Het instruktieschip Kaatje III en haar beroemde scheepsbel. Hiermee werd door de Kwekeling van de wacht glazen geslagen (oude scheepstijden aanduiding). Mooi detail...de geparkeerde fiets van de dienstdoende bootsman. Kaatje III stond tot eind april 2001 op het oude vertrouwde adres aan de Prins Hendrikkade. Op zaterdag 28 april 2001 werd Kaatje van haar fundatie losgemaakt, op een dieplader gezet en vandaar naar het naast Het Scheepvaartmuseum gelegen Marine Etablissement getransporteerd. Aansluitend werd zij op een ponton geplaatst en over het IJsselmeer naar Enkhuizen gevaren. Nu is Kaatje te bewonderen op het terrein van de Enkhuizer Zeevaartschool. In 2005 kreeg Kaatje III het predikaat 'rijksmonument'. Een waardige nieuwe bestemming!

Foto: Jose Verwaayen, Las Palmas, collectie Ed Vermeulen

Het m.s. Aludra, roepnaam PCOB, doet op haar eerste reis ...

Foto: Jose Verwaayen, Las Palmas, collectie Ed Vermeulen

Het m.s. Aludra, roepnaam PCOB, doet op haar eerste reis naar Zuid Amerika ('de Zuid') op 5 october 1960 de haven van Las Palmas (de Gran Canaria) aan. Er werd gebunkerd, stores ingenomen en door de bemanning werden 'spullen' gekocht. Majazeep en parfum waren favoriete cadeautjes voor de vriendinnen thuis en in de Zuid. Ook kwam hier de kapper aan boord... 'Knippie, knippie, niet goed haar terug'. Mits door hem volgens de laatste haarmode geknipt garandeerde hij het betere snuitjeswerk in de Zuid. Kortom het leven lachte ons toe. Op naar Zuid Amerika!

September 1960

Mijn opleiding aan de Kweekschool voor de Zeevaart in Amsterdam had ik in juli 1960 afgesloten. Ik had gesolliciteerd  naar een baan als leerling stuurman bij de Rotterdamse rederij Van Nievelt, Goudriaan’s & Co’s  Stoomvaartmaatschappij en was aangenomen. Na een in velerlei opzichten mooie en enerverende vakantie op Texel monsterde ik op 20 september 1960 aan op het spiksplinternieuwe m.s. Aludra, 6723 bruto register ton*. Dit fraaie vrachtschip met accommodatie voor twaalf passagiers was gebouwd bij de werf Van der Giessen De Noord te Alblasserdam. De tewaterlating had op 10 mei plaats gevonden. Na monstering* meldde ik mij bij 1ste stuurman Hemmo Hemmes. ’Goedemorgen stuurman, mijn naam is Eddy Vermeulen, de nieuwe leerling’. ’Zo, leraar, dat is mooi, waar kom je vandaan?’ ’Ik kom uit Baarn stuurman’ ’Nou dat treft, ik ook, zeg maar tegen je moeder dat ik goed op je zal letten’ .

Op 30 september vertrok de Aludra na een kustreis via Bremen, Hamburg en Antwerpen vanuit Rotterdam voor haar eerste reis naar Zuid Amerika. De kapitein was Maarten Frans ’Neus’ Goudriaan. De reis verliep voorspoedig. Tijdens het ’Linie-feest’  bij het passeren van de evenaar was ik door Neptunus, god der zeeën, en zijn uiterst onbetrouwbare trawanten redelijk hardhandig tot ’Scharretje’ gedoopt. Ik had mezelf overigens een betere vissoort toegewenst. Saint Paul’s Rock, een in de equatoriale Atlantische Oceaan boven water uitstekende rotspartij werd aan stuurboord* gepasseerd en het bijna vierhonderd zeemijlen verderop gelegen in mijn ogen desolate gevangeniseiland Fernando de Noronha aan bakboord*. Na de oversteek voeren we langs de Braziliaanse kust richting Rio de Janeiro. Op een nacht kwam onze kapitein redelijk onverwacht op de brug en vroeg mij of ik wel wist waarom hij ’Neus’ Goudriaan genoemd werd. Tegen beter weten in zei ik dat ik geen idee had waarom. ’Kom maar mee naar buiten leerling, steek je neus buiten boord, dan ruik je Brazilië en tegelijkertijd de vermenging van de koude en warme Golfstroom, Kaap Frio!’ waren zijn woorden. Dat had ik op school niet geleerd, maar gelijk had hij! Na Rio werd Santos aangelopen. Deze  Braziliaanse havenstad zou gedurende mijn jaar als leerling stuurman en nog vele reizen daarna mijn favoriete stapplaats zijn! Na Santos werd een kort bezoek aan Montevideo, hoofdstad van Uruguay, gebracht.

Bij vertrek Montevideo werd in de monding van de Rio de la Plata aan stuurboord de wrakboei gepasseerd die de plek markeert waar op 17 december 1939 het Duitse oorlogsschip Graf Spee tot zinken gebracht werd. We waren op weg naar Buenos Aires de hoofdstad van Argentinië, het keerpunt van onze eerste Zuid Amerika reis. Leeglossen en volladen was het devies! Op woensdag 26 oktober 1960 meerden we af. Volgens de aantekeningen van 1e stuurman Hemmo Hemmes, was de juiste tijd en plek van aankomst: ’09.45 gemeerd, bb-zijde tegen de kant, Dique Quatro, sección tres’. Een mooie laad- en losplek op een steenworp afstand van het roemruchte uitgaanscentrum op de 25 de Mayo. Goede vooruitzichten doemden op. Op donderdag 3 november verhaalden we naar Puerto Nuevo, een nieuw aangelegde haven even buiten de stadskern van Buenos Aires om zoals het stuwplan vermeldde ’720 ton maize en 420 ton barley in bulk met bestemming Rotterdam en Hamburg’ *te laden. De daarop volgende zaterdag had ik een volle (!) dag vrijaf. Na het ontbijt ging ik samen met mijn vaste stapmaat leerling werktuigkundige Peter Wallert de wal op, het avontuur tegemoet. Met de bus naar het centrum, daarna te voet een sightseeing tour door de stad gemaakt, ergens iets gegeten, een bioscoop bezocht waar een film van Elvis Presley werd vertoond. Na afloop van de film gingen we op aanraden van  meer ervaren collega-stappers naar de Copper Kettle een in die tijd uiterst populaire uitgaansgelegenheid op de Calle Lavalle, een soort Kalverstraat. Hier speelde een geweldig orkest Latin muziek en zong een bloedmooie zangeres een hartverscheurend ‘Besame Mucho’. Onze stapavond eindigde ergens kort na middernacht in de roemruchte en goed van vrouwelijk schoon voorziene bardancing ’Het Lichtschip’ van de Nederlandse Dien Schilmans, op de vloot beter gekend als ’tante Dien’,aan de 25 de Mayo*. Uiteindelijk werd ook hier de tent gesloten. Ana Betty Cherile, in mijn jongensogen de mooiste en meest begeerde van alle aanwezige dames, was inmiddels alleen naar huis gegaan. Tante Dien, gezeten op haar vaste plek achter de kassa, had onze schaarse met de verkoop van een paar sloffen sigaretten verdiende peso’s in ontvangst genomen. We hadden besloten nog een ’bife-de-lomo con huevos y papas fritas’ * bij het beroemde nachtbrakers- en of morgensterrenrestaurant op de hoek van de Viamonte* te gaan nuttigen. Luidkeels riep onze ober de bestelling door de volle tent:‘Bife-de-lomo para dos!’’

Terug naar boord. Het was inmiddels  een uur of zes in de ochtend toen we moe maar voldaan de bus richting Puerto Nuevo pakten. Bij het omhoog strompelen van de gangway* werden we begroet door onze Surinaamse wachtsman met een allerhartelijkst maar toch enigszins spottend ’Buenos dias señores oficiales!’  Nog even een aantal trappen op naar het kapiteinsdek waar zich mijn hut bevond. Een ontspannen zondag in het verschiet, in de aantekeningen van stuurman Hemmes zo treffend omschreven ‘zondag 6-11-60 hielden rustdag’.

Verantwoording: Collectie Ed Vermeulen

Het wettig en overtuigend bewijs van mijn 1e passage op 1...

Verantwoording: Collectie Ed Vermeulen

Het wettig en overtuigend bewijs van mijn 1e passage op 10 october 1960 van de Evenaar oftewel de Linie van Noord naar Zuid. Was getekend door de god der zeven zeeën Neptunus. Dit uiterst waardevolle en belangrijke document is 'gecontrasigneerd' door kapitein Maarten F. Goudriaan. Dat ik zoals op het document vermeld vrijwillig de naam Scharretje zou hebben aangenomen berust op een misverstand. Liever had ik Tijgerhaai, Dolfijn of als het echt niet anders kon Lekkerbekje geheten. Maar helaas werd er voor mij gekozen. En met de ruwe en hardhandige trawanten van Neptunus viel niet te spotten!

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Een vrolijke Platvoetwacht (16-20) a/b van het m.s. Aludr...

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Een vrolijke Platvoetwacht (16-20) a/b van het m.s. Aludra, met achter de radar 4e stuurman Hans Dirkzwager en aan het roer leerling stuurman Eddy Vermeulen. Positie Zuid Atlantische Oceaan en route naar Zuid Amerika. Waarschijnlijk geënsceneerde en op een zondagmiddag gemaakte foto. De besturing van het schip werd op de oversteek overgelaten aan de automatische piloot en of de radar bij stond laat zich bezien. Hoe het ook zij, een vrolijke boel was het wel!

Foto: Collectie Frank Haalmeijer

Overdracht m.s Aludra op 15 september 1960. Links kapitei...

Foto: Collectie Frank Haalmeijer

Overdracht m.s Aludra op 15 september 1960. Links kapitein Maarten F. Goudriaan, op de vloot bekend als 'Neus' Goudriaan en rechts met baard Albert Goudriaan, directeur Nigoco. De champagne vloeide rijkelijk. Ikzelf was als eenvoudig, weliswaar goed opgeleide, stuurmansleerling hier (uiteraard) niet bij aanwezig. Mogelijk hing ik nog op Texel rond om afscheid te nemen van mijn zomerliefde, maar waarschijnlijker is dat ik bezig was mijn pas aangeschafte scheepsuitrusting in mijn koffer en plunjezak te stoppen. Gemonsterd werd er op 20 september. Vertrek naar Zuid Amerika op 30 september. Een mijlpaal in mijn leven!

Collectie Frank Haalmeijer

Pão de Açúcar oftewel de Suikerbrood...

Collectie Frank Haalmeijer

Pão de Açúcar oftewel de Suikerbroodberg. Door de natuur gecreëerde blikvanger, bijna 400 meter hoog, bij het binnenvaren van de baai van Guanabara, Rio de Janeiro. De top is bereikbaar via een 1400 meter lange kabelbaan. In mijn Nigocotijd, de jaren zestig van de vorige eeuw, ben ik er niet toe gekomen deze tocht te maken. In 1985 kreeg ik bij een bezoek aan Brazilië voor mijn toenmalige werkgever Polygram Int. een tweede kans. Je moet er wel wat voor doen, niet al teveel hoogtevrees hebben, maar je krijgt er een spectaculair uitzicht voor terug. Deze foto is ooit gemaakt vanaf het m.s. Alnitak, zusterschip van het m.s. Aludra.

Foto: Internet

Het zwaar gehavende bijna geheel onder het water van de R...

Foto: Internet

Het zwaar gehavende bijna geheel onder het water van de Rio de la Plata verdwenen Duitse pantserschip Admiral Graf Spee. Op 17 december 1939 op last van haar commandant Kapitän Hans Langsdorff met springstof tot zinken gebracht op een locatie even buiten de haven van Montevideo. Tijdens één van mijn zuidreizen in 1960 zag ik voor binnenkomst Montevideo een wrak. Hector Bado, Operations manager Graf Spee Project, verantwoordelijk voor het bergen van zoveel mogelijk restanten van het schip, deelde mij in 2006 desgevraagd per e-mail mee, dat het door mij waargenomen wrak zeker niet de 'Graf Spee' was maar een door een exposie in juni 1960 gezonken Britse vracht-passagiersschip 'ms Calpean Star' . De plek waar de 'Graf Spee' is gezonken en in de moddder is verdwenen is gemarkeerd door een wrakboei. Kapitän Hans Langsdorff benam zich van het leven en vond zijn laatste rustplaats op La Chacarita Cemetary in Buenos Aires.

Foto: Collectie Frank Haalmeijer

Nigocoschip passeert de sluizen tussen de Diques in Bueno...

Foto: Collectie Frank Haalmeijer

Nigocoschip passeert de sluizen tussen de Diques in Buenos Aires. Een van de matrozen houdt om beschadigingen te voorkomen een kurken zak tussen schip en sluiswand. Zo te zien past het allemaal precies. Een ligplaats in één van de Diques vormde een ideale uitvalsbasis om de stad te verkennen en 's avonds de wal op te gaan. Het uitgaansleven bevond zich als het ware om de hoek. Poort uit, stukje Viamonte en dan afhankelijk van je geaardheid links- of rechtsaf de 25 de Mayo op. Voor elk wat wils...liefde, een koude cerveza, cuba-libre of gin-tonic, cultuur in de vorm van een schitterend tango-orkest, dit alles niet noodzakelijkerwijs in deze volgorde!

Onheilstijding

Vroeg in de ochtend, het zal een uur of acht geweest zijn, werd mijn zondagsrust echter ruw onderbroken door een roffel op de deur en de woorden: ’Leerling Vermeulen, melden bij de 1ste stuurman, nu!’  Even later stond ik, nog slaapdronken, oog in oog met stuurman Hemmes: ’Môgge, leraar, ga eens even zitten’. Hij keek me ernstig aan en ik zag dat hij een groen gekleurd papier in zijn handen had. ’Heb je een broer? Nee, stuurman, ik ben alleen.’ ’Hebben jullie een hond?’ was de volgende vraag.’Ook dat niet, stuurman’ ’OK, lees dit maar’. Het stuk papier bleek een door mijn moeder verstuurd telegram te zijn, verzonden op 5 november via Radio Holland met als inhoud ’Niek vermist, waarschijnlijk verdronken. Mam’.

Foto: Collectie: Archief familie Hemmes

Hemmo Hemmes zou gedurende mijn vier Zuidreizen als leerl...

Foto: Collectie: Archief familie Hemmes

Hemmo Hemmes zou gedurende mijn vier Zuidreizen als leerling stuurman mijn 1e stuurman zijn. Op deze foto is hij, aan zijn epauletten te zien, nog 2e. Let op de fraaie details, zoals radio, Nigoco gordijntjes, sleutelrekje en...de typemachine. Er werd wat afgetypt in die jaren. Alles in 10-voud, en in iedere haven weer opnieuw of weer net even anders. Hemmo Hemmes was naast een beminnelijk en sociaal mens een meer dan uitstekend zeeman. Woonde net als ikzelf in Baarn, hetgeen hem bij onze eerste kennismaking de woorden ontlokte: 'Zo leraar, je komt dus uit Baarn. Nou dat treft, ik ook. Zeg maar tegen je moeder dat ik goed op je zal letten!' Later werd hij een alom gerespecteerd kapitein, op de vloot bekend om zijn uiterst scherpe wijze van documenteren van gemaakte reizen. Ook een meester in het bouwen van scheepsmodellen. We hielden contact en ontmoetten elkaar tijdens verlof in ons dorp. Kapitein Hemmes is overleden op 25 october 2007. 'Goede vaart!'' Op zondagochtend 6 november 1960 overhandigde hij mij een door mijn moeder verzonden telegram over de mogelijke verdrinking van mijn vriend Nico.

Foto: Collectie Ed Vermeulen

In deze enveloppe het door mijn moeder op zaterdag 5 nove...

Foto: Collectie Ed Vermeulen

In deze enveloppe het door mijn moeder op zaterdag 5 november 1960 verzonden telegram met adressering en tekst: VERMEULEN STUURMAN ALUDRA SCHEVENINGENRADIO - NIEK VERMIST WAARSCHIJNLIJK VERDRONKEN - MAM. Dit telegram werd mij op de vroege zondagochtend, 6 november, in Puerto Nuevo, Buenos Aires overhandigd door mijn 1e stuurman Hemmo Hemmes. Woorden met een verschrikkelijke impact!

Terugblik, de Lyceumjaren

In juni van het jaar 1959 slaagde ik, en bijna al mijn overige klasgenoten, voor het eindexamen Gymnasium aan Het Baarnsch Lyceum. Onder de geslaagden ook mijn boezemvriend Nico Driessen de op één na oudste van de vier zoons van onze rector de heer F.C. Driessen. Nico’s moeder was docente oude talen aan het ’Incrementum’,* een dependance van hetzelfde Lyceum. Samen hebben we vijf schooljaren lang lief en leed gedeeld. Sporten, huiswerk maken, keettrappen, feesten en partijen aflopen, indringende en vooral oeverloze discussies met onze docenten, de door onze conciërge Smit opgelegde taakstraffen uitvoeren, overal gingen we gezamenlijk op af. Niet dat we niet voor onze eigen belangen op konden komen, verre van dat, maar dat één voor allen, allen voor één gevoel, gaf kleur aan ons, in mijn ogen zware schoolleven. Onze vriendschap kenmerkte zich door een diep respect voor onze wederzijdse kijk op het leven. We begrepen elkaar blindelings, nagenoeg zonder woorden, volgens het patroon ‘voorzet geven en inkoppen’. Meerdere malen dreven we onze docenten tot grote wanhoop om op het laatste moment toch weer tot inkeer te komen. Zo kende onze school het systeem van een, op zeldzame momenten toegewezen, huiswerkloos weekend. Prachtig, maar wij vonden de huiswerkloze week uit! Een actie die bij voorbaat gedoemd was te mislukken en het dan ook prompt deed. Toen, naar ik meen in de vierde klas, onze schoolleiding besloot om de Sint Nicolaas viering in schoolverband af te schaffen en te vervangen door een klassenfeest, was het voor iedereen duidelijk dat wij het ideale koppel vormden om de rol van goedheiligman en zijn knecht te vertolken. Weliswaar met dien verstande dat Nico voor Sint speelde en ik de rol van Zwarte Piet kreeg toebedeeld. Verschil moest er zijn! Dat de goede Sint naast kindervriend ook de beschermheilige van zeelieden en prostituees was, wist ik toen nog niet. Wie zou dat overigens ooit bedacht hebben? In die jaren werd ook het fenomeen Saroma pudding uitgevonden en door ons omarmd. De smaak karamel was onze favoriet. In de grote ochtendpauze fietsten we naar het huis van de familie Driessen, van oudsher de rectors woning, aan de Eemnesserweg 81. Een dubbele villa in 2007 door de gemeente Baarn aangewezen als gemeentelijk monument. In de keuken bereidden wij de pudding, plaatsten de schaal in de koelkast, om het resultaat na schooltijd samen op te smikkelen. Zo bleven we op krachten! Waar ik het niet verder dan klassenvertegenwoordiger heb gebracht, heeft Nico een functie in het college van Senioren bekleed. Zijn benoeming leverde me wel een plaatsje in de Aulacommissie op. Felbegeerde functies!  Het moge duidelijk zijn: zonder een goede kruiwagen vaart niemand wel! Na de diploma-uitreiking organiseerden Nico en ik ons examen- , maar meer nog afscheidsfeest in de tuin van de statige Villa Boekenrode, eigendom van de ouders van één van onze klasgenoten. Met behulp van een bij aannemer van Klaarwater van het Melkpad in Baarn geleende plankieren maakten we een prachtige dansvloer. Hierop werd door ons en onze ‘belles of the ball’ tot ver na middernacht geschuifeld op muziek welke kwam uit de in de bomen opgehangen luidsprekers. ’One night with you’ van Elvis, ’All I have to do is dream’ van de Everly Brothers, ’Summertime Blues’ van Eddie Cochran en ’Love’s made a fool of you’ van Buddy Holly behoorden toen en nu nog steeds tot mijn favoriete nummers. Het was, in velerlei opzichten, een prachtige zomeravond, waarbij een door ons in eigen beheer gefabriceerd Sprinklersysteem*, met als basis een tientallen meters lange tuinslang met veel gaatjes, opgehangen boven de dansvloer, voor de nodige afkoeling zorgde.

Foto: J.G van Agtmaal Hilversum, collectie Ed Vermeulen

Van 1953 tot 1959 werd ons leven sterk beinvloed door de ...

Foto: J.G van Agtmaal Hilversum, collectie Ed Vermeulen

Van 1953 tot 1959 werd ons leven sterk beinvloed door de 'geest' van Het Baarnsch Lyceum, met als motto 'Het pad der rechtvaardigen is als de morgenglans'. De school werd in 1919 opgericht en gehuisvest in villa 'Waldheim', Stationsweg 39 te Baarn. Deze fraaie villa werd rond 1883 gebouwd als vakantieverblijf (!) voor de bankiersfamilie Texeira de Mattos uit Amsterdam. Van 1919 tot in 1968 werd hier lesgegeven. In 1968 werd het nieuwgebouwde Lyceum aan de Baarnse Torenlaan in gebruik genomen. Op 31 maart 1969 werd deze school officieel geopend door Koningin Juliana. Villa Waldheim werd daarna gesloopt. Het droeve lot van veel mooie oude Baarnse villa's. Slechts de oude naampijlers met de woorden 'Villa Waldheim' overleefden de sloop! Links op deze foto...de Aula, centrum voor culturele manifestaties, tafeltennistournooien en natuurlijk schoolfeesten!

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Nico Driessen, bijna een schoolleven lang mijn vriend. Op...

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Nico Driessen, bijna een schoolleven lang mijn vriend. Open blik, doorzetter, trouw, muzikaal,vol humor, sportief, uitmuntend hockeykeeper, slechts kort student scheikunde aan TH Eindhoven, in 1960 leerling stuurman bij de Amsterdamse rederij KNSM. Nicolaas Driessen geboren 12 april 1941 in Den Haag, overleden 5 november 1960 op zee 25 mijl ten ZW van Kaap Lizard.

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Een mooi koppel, Nico als Sint en ikzelf als Piet. Foto u...

Foto: Collectie Ed Vermeulen

Een mooi koppel, Nico als Sint en ikzelf als Piet. Foto uit 1954. We straalden weinig geloof uit, wel veel gezag! Het afschminken was een hele klus. Bij mij thuis hadden wij slechts één (koud)waterpunt. Maar gelukkig had de grimeuse een badkamer voorzien van warm water. Ja, dat waren nog eens tijden. Het Sint- en Pietgevoel is onze hele schooltijd gebleven.

Naar zee

Toen de feestvreugde enigszins was weggeëbd en er, ondanks het feit dat het echte werk nog moest gaan beginnen, een gevoel van heimwee naar de tijd die achter mij lag aan het ontstaan was, monsterde ik op 12 juni aan als lichtmatroos op het ms. Lelystad. Dit scheepje was een in 1949 bij Scheepswerf Bodewes in Hoogezand gebouwde coaster en eigendom van de rederij Kooiman uit Dordrecht. We maakten een mini wilde vaartreis van ruim zes weken langs diverse Noord Europese havens. Geweldig! Na aansluitend nog een korte vakantie op Texel, meldde ik mij begin september aan de poort van de Kweekschool voor de Zeevaart, Prins Hendrikkade in Amsterdam. Hier zou ik, intern, de één jarige opleiding tot stuurmansleerling gaan volgen. Mijn vriend Nico, voorbestemd voor een universitaire studie, had zich ingeschreven bij de Technische Hogeschool in Eindhoven, studierichting scheikunde. Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan, want ook Nico had tijdens een zomervakantie kennis gemaakt met het zeemansleven. Hij had als dekjongen met het passagiersschip Johan van Oldenbarnevelt met veel enthousiasme een reis naar de USA gemaakt. Het zeemansleven leven sprak ook hem aan en ik keek er dan ook niet van op toen hij mij halverwege zijn eerste studiejaar toevertrouwde de stem van zijn hart te gaan volgen en ook zijn toekomst een nautische wending te geven. Hij trad in dienst bij de gerenommeerde rederij Koninklijke Nederlandsche Stoomboot-Maatschappij (K.N.S.M) in Amsterdam. Met het m.s. Triton maakte hij een aantal reizen naar de West. Via een niet altijd even vlot verlopende briefwisseling, waarin hij mij uitvoerig op de hoogte hield van het wel en wee aan boord en de aangedane West-Indische havens, hielden wij contact. Tussen twee reizen door bracht hij een bezoek aan mijn moeder en beklaagde zich over het feit dat ik, in zijn ogen, te weinig aandacht besteedde aan onze correspondentie. Mijn moeder deelde zijn mening en nam mij mijn gebrek aan belangstelling zeer kwalijk waarna ik, schriftelijk, beterschap beloofde.

Foto: Beide foto's collectie Roy M. Helleman

Op de Groninger coaster m.s Barcarola, gebouwd in 1938 en...

Foto: Beide foto's collectie Roy M. Helleman

Op de Groninger coaster m.s Barcarola, gebouwd in 1938 en het m.s Lelystad uit Dordrecht, gebouwd in 1948 maakte ik in respectievelijk de zomers van 1958 en 1959 'mini' wildevaartreizen langs diverse meest Noord Europese havens. Ik was aangemonsterd als lichtmatroos. Dit alles door bemiddeling van Bram Wijsmuller, directeur van de gelijknamige rederij gevestigd in Baarn. Mijn eerste kennismaking met het echte zeemansleven. Keihard werken, wachtlopen, roerganger, zeeziek, stappen, Kopenhagen, Nyhavn, Café 17, Dance Halls in Preston bij Liverpool en Else Rasmussen uit Esbjerg. ´One Night with you´ van Elvis was een hit! Nu dierbare herinneringen.

Fotoverantwoording: Bron internet, maker onbekend.

Kweekschool voor de Zeevaart, Prins Hendrikkade 189, Amst...

Fotoverantwoording: Bron internet, maker onbekend.

Kweekschool voor de Zeevaart, Prins Hendrikkade 189, Amsterdam. De ingang voor de Kwekelingen was geheel rechts. Via een monumentale poort kwam je op de binnenplaats. Hier lag het instruktieschip Kaatje voor eeuwig (?) afgemeerd. Om de bocht links was Café 'In 't Oude Dock', toevluchtoord voor dorstige Kwekelingen. De Kweekschool voor de Zeevaart werd in 1785 opgericht op initiatief van het in 1781 opgerichte Vaderlandsch Fonds ter Aanmoediging van 's Lands Zeedienst. Het was de eerste school voor Zeevaartkundig onderwijs in Europa met een internaat. In 1873 werd tot nieuwbouw besloten. Het nieuwe gebouw werd ontworpen door architect W.Springer en werd in 1878 door Koning Willem III 'feestelijk' geopend. In het jaar 2000 werd de Kweekschool gesloten. 'Sic Transit Gloria Mundi!' Latijn voor 'Alles gaat naar de ratsmodee!' Het gebouw bestaat echter gelukkig nog steeds.

Foto: Collectie J.G.Nierop, Maritiem Trefpunt Almere

Met het passagiersschip m.s Johan van Oldenbarnevelt maak...

Foto: Collectie J.G.Nierop, Maritiem Trefpunt Almere

Met het passagiersschip m.s Johan van Oldenbarnevelt maakte mijn vriend Nico, gemonsterd als dekjongen, in de zomervacantie van 1957 een reis naar de USA. Veel poetsen, schoonmaken en koffie zetten waren zijn taken tijdens deze reis. Aan de door hem na de vacantie vertelde verhalen te horen was het varen hem goed bevallen en smaakte deze zomerse zee-ervaring naar meer! In het voorjaar van 1960 volgde Nico opnieuw de stem van zijn hart, beëindigde zijn studie scheikunde aan de TH Eindhoven en trad in dienst van de gerenommeerde Amsterdamse rederij Koninklijke Nederlandsche Stoomboot-Maatschappij (KNSM). Met het m.s.Triton, 2892 brt, maakte hij een aantal reizen naar de West. In een op de rede van Paramaribo op 23 mei 1960 geschreven brief doet hij verhaal over zijn ervaringen. Tijdens deze reizen moet hij het lichtschip Suriname-rivier nog in volle glorie gezien hebben. Dit maritieme relikwie is nu onderwerp van een groot en ambitieus restauratieplan.

Correspondentie

Een bescheiden bloemlezing uit de door mijn moeder en mij ontvangen door Nico geschreven brieven geeft een goed beeld van zijn gevoel voor humor en understatement. In een brief aan mijn moeder: ’Naar die brievenaffaire te oordelen, begint Eddy al aardig af te takelen’. Een verslag over de ontgroening op de Technische Hogeschool: ’Mijn haar groeit gestadig. Duidelijk verschil met normale mensen is natuurlijk nog wel te zien’. Uitnodiging, samen met zijn vriendin, voor een feest:’Kortom ze mocht, mits ik, dat ben ik, de volle verantwoordelijkheid op me nam voor het Haagse avontuur’, gevolgd door een ’Het feest zal slechts de dood me kunnen ontnemen’. Studieperikelen: ’Vandaag mijn pipet geijkt. Er staat n.l. wel op dat er 10 ml in gaat, maar zoals vanmiddag bleek, zat er maar 9,993 in’’. Geschreven op negentienjarige leeftijd: ’De ouderdomsverschijnselen, die bij mij, steeds sneller en heviger hun invloed doen gelden, hebben mij er toe doen besluiten een Solex aan te schaffen.’  Zonnebrand: ‘De kapitein heeft de eerste sporen van bruinheid bij me geconstateerd’. Over onze correspondentie: ’Spel en stijlfouten vinden onmiskenbaar hun oorzaak in mijn beperkte vooropleiding’. Gymnasium β, mind you! Kritiek op belangstelling getoond door het thuisfront: ’Hoe het toch komt dat ik met zes onderbroekjes ben uitgevaren en met slechts vijf, van deze belangrijke voorwerpen, ben teruggekeerd’. Over één van mijn losse verkeringen: ’Engel is er, dat heb ik gezien, ze is wel eens alleen, heb ik ook gezien. Zegt niks uiteraard!’ Hij wilde me kennelijk niet ongerust maken. Over medeopvarenden: ’Er waren er zelfs twee die net zo konden converseren als wij tweeën’.

m.s Kreon

Voor zijn volgende reis, monsterde Nico als stuurmansleerling op het m.s. Kreon, KNSM, dat begin november 1960 vanuit Amsterdam naar Paramaribo, Suriname zou vertrekken. In de nacht van 4 op 5 november sloeg in het Engels Kanaal op ongeveer 40 mijl ten Zuiden van Kaap Lizard het noodlot toe. Naar ik later van zijn ouders hoorde, verscheen Nico na tegen vieren gepord te zijn niet op de brug. Een zoektocht over en door het schip volgde, zonder resultaat, er was geen spoor meer van de leerling te vinden. Het schip voer op tegengestelde koers terug naar de mogelijke plaats van het ongeval. De zee werd afgezocht. Tevergeefs naar later bleek. Nico was en bleef onvindbaar en was naar men moest aannemen overboord geslagen en in de golven verdwenen. Het m.s Kreon vervolgde haar weg naar Paramaribo.

Collectie Jan G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere.

m.s Kreon met opgetuigd laad-los gerei, varend op het Noo...

Collectie Jan G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere.

m.s Kreon met opgetuigd laad-los gerei, varend op het Noordzeekanaal nabij de sluizen van IJmuiden. De foto is in de zestiger jaren van de vorige eeuw gemaakt. De precieze datum is onbekend. Of de toenmalige bemanningsleden geweten hebben van het tragische ongeval in november 1960 valt derhalve niet te achterhalen. Zeker is dat de verhalen rond dergelijke gebeurtenissen in veel gevallen doorverteld worden aan nieuwe generaties opvarenden.

Foto: Rob Piera, collectie Ed Vermeulen

Storm op zee. De kracht van de zee vastgelegd in een prac...

Foto: Rob Piera, collectie Ed Vermeulen

Storm op zee. De kracht van de zee vastgelegd in een prachtige zwart-wit foto, gemaakt vanaf de brug van het m.s Asmidiske. De zee geeft en de zee neemt. Beladen woorden, die een heftige betekenis kregen toen zich in de nacht van 4 op 5 november 1960 een dramatisch ongeval voordeed aan boord van het m.s Kreon van de Amsterdamse rederij K.N.S.M. Voor altijd vastgelegd in het verhaal 'Afscheid, Requiem voor een vriend'.

Boze droom en thuisreis

Verdronken? Ik kon het nauwelijks of eigenlijk helemaal niet geloven. Al helemaal niet toen ik een paar dagen later terwijl we nog steeds in Buenos Aires lagen na de van mijn 1e stuurman ontvangen onheilstijding nog een op 22 oktober door mijn vriend geschreven brief kreeg. Een brief waarin hij allerlei zaken beschreef die op korte termijn zijn leven zouden verrijken en wezen op een goede toekomst. Verdronken? Onmogelijk! Een boze droom, dat was het. In onze laatste laadhaven, het Braziliaanse Recife kregen wij ruim 3100 kratten ananas als deklast, verdeeld over de ruimen 2, 3 en 4, aan boord, waarna wij op zaterdag 26 november aan de thuisreis begonnen. Omringd door de zoete geur van de rijpende ananassen kwam de Aludra, na eerst nog Antwerpen te hebben aangelopen, op zondag 9 december terug in de Rotterdamse Lekhaven. Na afmonstering en uitbetaling van het zeer bescheiden restant van mijn leerlingengage, reisde ik met de trein naar Baarn, de confrontatie met de harde werkelijkheid tegemoet.

Weer thuis

In de Baarnsche Courant van vrijdag 8 november las ik: ’In de nacht van 4 op 5 november is naar alle waarschijnlijkheid de stuurmansleerling Nico Driessen van het m.s. Kreon van de KNSM 25 mijl ten Z.W van Kaap Lizard, overboord geslagen en daarbij in de golven omgekomen’. Nico, mijn boezemvriend gedurende vijf Gymnasiumjaren was voorgoed weg uit mijn leven. Ik bracht een bezoek aan zijn ouders, trachtte hun verdriet te delen. Ik mocht een keuze maken uit de door de rederij thuisbezorgde plunje. Een warme jas voor op wacht en een paar laarzen vormden de laatste tastbare herinneringen. Op verzoek van de redactie van ANIMO, de schoolkrant van Het Baarnsch Lyceum, schreef ik een ’In Memoriam’ voor mijn overleden vriend. Mijn bijdrage werd geplaatst in het kerstnummer, samen met een ontroerend gedicht van de conrector, de heer Ulfert Schults, waarvan de eerste vier regels luidden:’Hij las aan tafel bij de lamp,Toen gleed het boek hem uit de handen. Het hoofd schoof weg. Het licht bleef branden.’t Was stil. In mij een doffe kramp’. Advent 1960 nam ik afscheid van een vriendschap, mijn onbezorgde schooltijd en misschien wel mijn jeugd. Op 17 december vertrok de Aludra voor haar tweede Zuidreis van Rotterdam naar Las Palmas. Het leven ging verder. Na deze reis maakte ik nog twee reizen met het m.s. Aludra naar Zuid Amerika. Op 26 augustus 1961 monsterde ik af en begon aan mijn opleiding voor het diploma 3e stuurman Grote Handelsvaart (GHV) aan de Hogere Zeevaartschool aan de Foeliedwarsstraat in Amsterdam.

Zoektocht

De jaren verstreken, de pijn verdween, de dromen over een mogelijk weerzien waren in de loop van de tijd minder talrijk en vager geworden, maar de herinnering aan deze tragische gebeurtenis bleef. Rond Kerst 2005, vijfenveertig jaar na het tragische ongeval ondernam ik een waarschijnlijk laatste poging om meer feiten over het gebeurde boven water te krijgen. Waar te beginnen? Ik herinnerde mij de naam van de toenmalige 1e stuurman van de Kreon, de van Texel afkomstige Jaap Hopman. Ik had hem rond 1980 een keer bij toeval op Texel ontmoet en gesproken. Lang genoeg om vast te stellen dat hij de enige persoon was die mogelijk antwoorden op mijn vragen wist, maar helaas niet lang genoeg om alle details van die rampzalige nacht in 1960 naar boven te halen. Of ik nu vijfentwintig jaar na onze ontmoeting een tweede kans zou krijgen? Via de redactie van het maritieme maandblad ’De Blauwe Wimpel’, kwam ik in contact met Fred Boom, nauw betrokken bij de vereniging van oud KNSMers ’De Kroonvaarders’ .Of hij Jaap Hopman kende, maar natuurlijk, hij had zelfs een telefoonnummer. Op woensdag 31 november 2005 had ik een lang en emotioneel telefoongesprek met de heer Hopman, gepensioneerd kapitein van de KNSM. In dit gesprek gaf hij mij een verrassend nauwkeurig verslag van de gebeurtenissen op die rampzalige vijfde november 1960 en de daaropvolgende zoektocht. Het verslag van een bijna ooggetuige. De feiten van  minuut tot minuut. Alsof het gisteren gebeurd was! Fred Boom had mij ook de naar later bleek gouden tip gegeven mij in verbinding te stellen met de Raad voor de Scheepvaart (R.v.d.S) in Amsterdam. Bij dit instituut werden immers de Scheepsverklaringen opgemaakt in de eerstvolgende haven na een ongeval, scheepsramp of bijzondere gebeurtenis aan boord, gearchiveerd. Ik belde met het secretariaat van de R.v.d.S en legde uit wat waarnaar ik op zoek was. Reeds na enkele dagen ontving ik een dikke enveloppe met daarin ondermeer een ’Afschrift Scheepsverklaring m.s. Kreon, opgemaakt d.d. 16 november 1960 ten kantore van Notaris D.A. Samson te Paramaribo’

Foto: Gerard Damoiseaux, Den Bosch

Deze prachtige foto werd geplaatst in Het Noord Hollands ...

Foto: Gerard Damoiseaux, Den Bosch

Deze prachtige foto werd geplaatst in Het Noord Hollands Dagblad van 3 december 2008 bij een interview met (oud) KNSM kapitein Jacobus (Jaap) Hopman (1923). Hij was toen 85 (!). In het interview vertelde de op Texel geboren heer Hopman over de tragische gebeurtenis a/b van het m.s Kreon waarop hij voer als 1e stuurman. Zijn eerder aan mij persoonlijk gedane verhaal en de feiten zoals vermeld in de Scheepsverklaring opgemaakt in Paramaribo op 16 november 1960 lopen minitieus in elkaar over. Dichterbij de waarheid en de feiten heb ik niet kunnen komen.

Collectie: Wilma Eelman, Texel

Boerderij De Nederlanden, ooit gelegen in het gelijknamig...

Collectie: Wilma Eelman, Texel

Boerderij De Nederlanden, ooit gelegen in het gelijknamige (natuur)gebied benoorden De Koog, bij velen bekend als 'de boerderij van Hopman'. Bewoond sind 1900. Het geboortehuis van (oud) KNSM kapitein Jaap Hopman (1923). De foto dateert van na 1925, het jaar waarin de schapenboet werd gebouwd. De boerderij zelf is helaas gesloopt, maar gelukkig is de boet wel bewaard gebleven en is momenteel in gebruik als trouwlocatie. Modern hergebruik. Een van mijn favoriete wandelingen: volg de weg door De Nederlanden met recht vooruit de bosschage Het Oorlogsschip.Sla linksaf richting de Bertusnol. Beklim dit hoge duin en geniet van het uitzicht. Vervolg het pad richting zee. Terug over het strand richting De Koog. Voel de wind en hoor en ruik de zee!

Scheepsverklaring (samenvatting)

Hierbij een  aantal fragmenten uit de in Paramaribo opgemaakte scheepsverklaring. De tekst is identiek aan die gebruikt in het originele document…

’Op 3 november 1960 vertrok het m.s. Kreon, thuis behorend te Amsterdam, varende onder Nederlandse vlag, metende 3583 bruto registertonnen, met gezagvoerder Leendert C. Herkemij, bemand met 38 koppen, vanuit Amsterdam, met bestemming Paramaribo. De lading was behoorlijk ingeladen, naar zeemansgebruik geplaatst, gestuwd, gegarneerd en wel verzorgd, de deklast goed geplaatst, gesjord en voorzien. Voorts waren de stalen patentluiken gesloten en goed vastgekegd.* Op de Noordzee en over een gedeelte van het Engels kanaal werd aanvankelijk storm en stormachtig weder ondervonden met hoge zee en Zuid Westelijke deining. Het schip stampte zwaar met onregelmatig werkende machine en stortzeeën over dek, deklast en luiken. Op de 5e november werd de gezagvoerder te 04.20 door de 1e stuurman , Jacob Hopman, gewaarschuwd, dat de stuurmansleerling Nicolaas Driessen, na gewekt te zijn , nog niet op wacht was verschenen. Dat een grondig onderzoek werd ingesteld, dat de machinekamer voor standby* (manoevreerbaar) was gewaarschuwd en dat deze vanaf 04.24 langzaam draaide en vanaf 04.36 zeer langzaam in afwachting van het onderzoek. Uit het onderzoek bleek dat de leerling te 03.45 gewekt was. Tevens bleek dat uniform, schoenen en jas verdwenen waren, zodat reden bestaat, aan te nemen, dat hij zich volkomen voor de wacht gekleed heeft. Dat vanaf 04.50 teruggestoomd werd in de koerslijn met extra uitkijken op de bak, brug en schavotje, dat stuurboord reddingsboot in gereedheid gebracht was en nogmaals het gehele schip grondig doorzocht werd. Dat er een spoedbericht aan alle schepen werd verzonden met de volgende inhoud: “XXX de PFLT-5-11-04.45 man overboard in position 49-16 N 05-20 W- all ships are requested to keep sharp lookout” . Dat teruggekomen op het bestek van 04.00 uur, het waarschijnlijke moment van vermissing, te weten 49-16 N 05-20 W, vanuit genoemd bestek, langzaam op en neer gevaren werd over afstanden tot een straal van ± 5 mijl waarbij regelmatig rondtornen* gemaakt werden. Dat de directie telefonisch van het gebeurde alsmede van het tevergeefs zoeken op de hoogte gesteld werd. Dat te 11.30 het zoeken gestaakt werd en de reis naar Paramaribo vervolgd werd. Dat de bezittingen van de vermiste stuurmansleerling werden geïnventariseerd en verzegeld, en dat van het gebeurde een procesverbaal werd opgemaakt. Dat op 15 november de loods bij Suriname-lichtschip aan boord werd genomen en het schip te 13.30 van dezelfde dag te Paramaribo gemeerd lag. Naast de kapitein waren mede verschenen de heren: 1. Jacob Hopman, Eerste stuurman, wonende te Texel in Nederland , 2. Albertus de Keulenaar, Werktuigkundige wonende te Velsen in Nederland, 3. Pieter Visser, Bootsman, wonende te Marken in Nederland’.

De scheepsverklaring werd door notaris Samson, de vier bovengenoemde comparanten* en twee getuigen werkzaam op het notariskantoor ondertekend.

De feiten, precies zoals door oud-kapitein Jaap Hopman aan mij verteld. Voor mij het, voorlopige, einde van een zoektocht naar gebeurtenissen van lang geleden, nooit uit mijn gedachten.

Foto: Wim Barten, Callantsoog

Het m.s. Kreon, laatst bekende naam m.s. Merino Expresse,...

Foto: Wim Barten, Callantsoog

Het m.s. Kreon, laatst bekende naam m.s. Merino Expresse, werd in 1989 voor de sloop verkocht naar Alang in India. Wat rest zijn de herinneringen en dit prachtige scheepsmodel in bezit van Wim Barten uit Callantsoog, gepassioneerd verzamelaar van KNSM memorabilia.

Het leven ging verder

’Zoektocht:Adres Onbekend ’
Op 7 mei 2006 werd in een uitzending van het populaire KRO radioprogramma Adres Onbekend  op verzoek van de heer Bert ten Hoeve aandacht besteed aan de vermissing op 25 januari 1954 van zijn oudere broer Andries (Dries) ten Hoeve lampenist aan boord van het vracht-passagiersschip s.s. Cottica van de rederij KNSM. Het schip was onderweg van Amsterdam naar Paramaribo, Suriname. Plaats van het ongeval: Golf van Biskaje, ter hoogte van Kaap Finisterre. Via de redactie van Adres Onbekend  kwam ik in contact met Bert ten Hoeve. We wisselden ervaringen uit met betrekking tot onze vergelijkbare zoektochten. Het contact bleef. Op 10 februari 2009 schreef Bert ten Hoeve, een paar maanden na de verschijning van het boek ’Recht zo die gaat’  een gedicht met als titel ’Het gaat nooit over’.
                
                   De rug van de hand bedekt met zachte zilte tranen,
                   ogen gericht op de zee nu zo kalm, vredig en stil.
                   Herinneringen komen boven uit lang vervlogen jaren, 
                   toen dezelfde zee zo woest was, wreed, en kil

Foto's: Collectie Jan G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere.

Nostalgische duofoto van het vracht-passagiersschip s.s C...

Foto's: Collectie Jan G. Nierop, Maritiem Trefpunt Almere.

Nostalgische duofoto van het vracht-passagiersschip s.s Cottica, KNSM, roepletters PDMR, 3989 brt. Gebouwd in 1927 bij scheepswerf P. Smit Jr. Rotterdam. In 1958 voor sloop verkocht naar Hendrik-Ido-Ambacht. Op 25 januari 1954 vond op dit schip, onderweg van Amsterdam naar Paramaribo, Suriname een dramatisch ongeval plaats. Bemanningslid lampenist Andries (Dries) ten Hoeve is in de Golf van Biskaje ter hoogte van Kaap Finisterre overboord geslagen, als vermist opgegeven en met zekerheid verdronken. Het bekende radio programma Adres Onbekend besteedde op 14 mei 2006 aandacht aan deze tragische verdrinking. Via de uitzending kwam ik in contact met Bert ten Hoeve, jongere broer van Andries. Ons beider zoektochten in het verleden vertoonden veel overeenkomsten. De gedeelde emoties waren voor Bert aanleiding tot het schrijven van het ontroerende gedicht 'Het gaat nooit over' met als tekst 'De rug van de hand bedekt met zachte zilte tranen, ogen gericht op de zee nu zo kalm, vredig en stil. Herinneringen komen boven uit lang vervlogen jaren, toen dezelfde zee zo woest was, wreed en kil.

’Scheepsdagboek m.s. Kreon, reis no. 15, 3 november– 8 december 1960’.
Meer achtergrondinformatie over het ongeval a/b van het m.s. Kreon hoopte ik in het originele scheepsjournaal van reis 15 te vinden. Ik kwam er al snel achter dat veel scheepsjournaals van de KNSM  helaas zijn verdwenen. Wel wist het hoofd van de bibliotheek van Het Scheepvaartmuseum Amsterdam mij te vertellen dat zich in deze bibliotheek een zogenaamd ’typoscript’ * bevond dat is gebaseerd op het originele scheepsjournaal. Op 17 oktober 2006 kreeg ik dit typoscript onder ogen. Bij het inzien werd mij duidelijk dat dit een door KNSM kapitein J. de Haan in 1961 bewerkte versie van het oorspronkelijke scheepsjournaal was. Het document werd gebruikt op de door de  KNSM georganiseerde C.B.O- Zomercursus 1961. Naar alle waarschijnlijkheid was dit een voor het kantoor en overig walpersoneel opgezette cursus, met de bedoeling ’de wal’  bekend te maken met het zeevarende bedrijf. Niets aan de hand, totdat ik tot mijn verbijstering ontdekte dat ondanks het feit dat de reis van dag tot dag gevolgd werd, het dramatische gebeuren in de nacht van 4 op 5 november volledig was weggelaten. De tere zielen van de ’walslurpen’ *mochten zeker niet geconfronteerd worden met de rauwe werkelijkheid. Het is zoals het is!                             

Opvarende aan boord m.s. Kreon
In november 2008 verscheen het boek ’Recht zo die gaat’  met daarin de eerste versie van het verhaal ’Afscheid’. Kort voor Kerst van dat jaar ontving ik een bericht van de heer Ton Kompier (oud) opvarende van de door mij beschreven rampreis van het m.s. Kreon, nauw betrokken bij de ’Kroonvaarders’. Zijn letterlijke woorden waren:’Ik was die reis aan boord met de verdrinking van de leerling. Alleen ik heb er weinig mee te maken gehad, want het was mijn eerste reis als bakzeun* op de Kreon. En ik was tot aan de Azoren zeeziek. Weet wel dat er gezocht is.’ Het bericht werd afgesloten met de woorden: ’Vast mooie kerstdagen, beter dan die in 1960 op weg naar de West’.  Warme en begripvolle woorden van een mede (oud) zeeman.

Reünie Het Baarnsch Lyceum 
Op 17 april 2004 en 18 april 2009 vierde ’onze’  school op feestelijke wijze haar respectievelijk vijfentachtig en negentig jarige bestaan met een traditionele grote lustrum Reünie. Een van de vele hoogtepunten van de Reünie van 2004 was de verschijning van het herinneringsboek ’Als de morgenglans’ . Ik ben er trots op dat ik uitgenodigd werd een bijdrage aan dit prachtige boek te mogen leveren. In mijn verhaal dat ik als titel meegaf ’Op golven van herinneringen’  legde ik mijn vele herinneringen vast. Ook memoreerde ik de tragische dood door verdrinking van mijn schoolvriend Nico. Het leverde mij een tweetal  zeer betrokken en ontroerende reacties op van mede (oud)leerlingen. In aantal gezien niet veel, maar voor mij van onschatbare waarde. Voor fototentoonstelling gehouden tijdens de Reünie van 2009 maakte ik een foto- en tekstcollage, geheel gewijd aan het ongeval uit 1960. De tentoonstelling werd druk bezocht. In de collage verwerkte ik ondermeer het door mij in Buenos Aires ontvangen telegram, artikelen uit de Baarnsche Courant, een oude zeekaart met daarop aangegeven de locatie van de ramp en diverse foto’s.

Foto: Ed Vermeulen

'Recht zo die gaat' verzamelde zeemansverhalen...

Foto: Ed Vermeulen

'Recht zo die gaat' verzamelde zeemansverhalen, samengesteld door Willem H. Moojen, bekend maritiem fotograaf en publicist uit Beverwijk. In dit schitterende in november 2008 uitgegeven boek een dertigtal authentieke zeemansverhalen uit andere tijden. Twee van mijn hand: 'Afscheid' en 'Calamares'. Nu op Oneindig Noord Holland de herziene en uitgebreide versie van 'Afscheid, (requiem voor een vriend)'. De publicatie van 'Afscheid' was voor RTVBaarn in februari 2009 aanleiding tot het maken van het gefilmde interview, nu ook te bekijken via ONH. Boek-foto etalage Boekhandel Den Boer, Baarn, sinds 1887 gevestigd in een prachtig Jugendstil-pand. De scheepstros is afkomstig van een Texelse Noordzeekotter. Je ruikt nog steeds de geur van de zee!

Foto en collage: Ed Vermeulen

Op 18 april 2009 vierde Het Baarnsch Lyceum op feestelijk...

Foto en collage: Ed Vermeulen

Op 18 april 2009 vierde Het Baarnsch Lyceum op feestelijke wijze haar negentig jarig bestaan. Grote reünie met onder meer een uitgebreide tentoonstelling van veelal historische (school)foto's. Voor mij aanleiding om een tekst- en fotocollage te maken gewijd aan de tragische verdrinkingsdood van mijn vriend Nico. In de collage zijn o.a verwerkt het door mij ontvangen telegram, artkelen uit de Baarnsche Courant, een zeekaart met daarop aangegeven de plek waarop de ramp zich voltrok en diverse foto's. Misschien tegen beter weten in vermeldde ik mijn e-mailadres. Helaas géén reacties ontvangen...te lang geleden? Vergeten? Meer kon ik niet doen om de herinnering levend te houden.



Recht zo die gaat

November 2008 verscheen het boek met verzamelde zeemansverhalen ’Recht zo die gaat’, samengesteld door de bekende maritiem fotograaf en publicist Willem H. Moojen uit Beverwijk. Dit prachtige boek vormt samen met het eerder verschenen ’Midscheeps’ en het er op volgende ’Bakboord uit’ de trilogie ’De Zeeman Vertelt’. In alle drie de boeken een tweetal door Ed Vermeulen (geboren in Alkmaar 1942, afkomstig uit Den Helder, getogen in Baarn) geschreven verhalen. In ’Recht zo die gaat’ zijn opgenomen de verhalen ’Afscheid’’ en ’Calamares…van studieperikelen tot Bananaboatsong’. Authentieke zeemansverhalen uit de gloriejaren van de Nederlandse koopvaardij. Reden voor RTVBaarn om in het prille begin van 2009 een gefilmd interview met Ed Vermeulen te maken over zijn verhalen. Het verhaal ’Afscheid’ gaat over een dramatische gebeurtenis aan boord van het m.s. Kreon van de Amsterdamse rederij K.N.S.M , in de nacht van 4 op 5 november 1960 en is recentelijk herschreven en aangevuld met nieuwe details. ’Afscheid (requiem voor een vriend)’ is nu te lezen en te bekijken via Oneindig Noord-Holland.

Bronnen

ANIMO,(Alle Naam Is Maar Onzin) blad van Het Baarnsch Lyceum, Kerst 1960
Baarnsche Courant, vrijdag 8 november 1960.
Beschikking Raad voor de Scheepvaart, plus bijlagen d.d. 16 maart 1961
Scheepsverklaring m.s. Kreon, afgelegd ten kantore van D.A. Samson, notaris te Paramaribo d.d. 16 november 1960

’Afscheid (requiem voor een vriend)’ is een bewerking van het verhaal ‘Afscheid’ opgenomen in het door maritiem fotograaf en publicist Willem H. Moojen uit Beverwijk  samengestelde boek met verzamelde zeemansverhalen ’Recht zo die gaat’ uitgegeven in november 2008 door Uitgeverij Lanasta

Een aantal gebruikte woorden, gemerkt *, vragen mogelijk om een kleine toelichting:
* Monsteren: het tekenen van de monsterrol, de lijst waarop alle bemanningsleden vermeld staan.
* Bruto Registerton (brt) : maat waarin de inhoud van een schip wordt uitgedrukt.
* Stuurboord /bakboord : de rechter- resp. linkerzijde van een schip, kijkend vanaf de brug naar de voorsteven.
* Maize and Barley: mais en gerst.
* 25 de Mayo: dag van de revolutie in Argentinië.
* Viamonte: enorm lange avenida in Buenos Aires.
* Bife de lomo: mals lendenstuk van het rund. Lekkernij, in het bijzonder voor zeelieden met trek! Extra lekker met een spiegelei erbij!
* Incrementum: naam van dependance van Het Baarnsch Lyceum, speciaal opgezet voor de prinsessen Beatrix en Irene.
* Sprinklersysteem: vast aangebrachte brandblusinstallatie.
* Vastgekegd: met houten keggen gezekerd.
* Stand By: (in dit geval) gereed zijn om te manoeuvreren.
* Rondtorn: een draaicirkel van 360 graden maken (rondtornen). 
*Comparant: Iemand die voor een notaris of het gerecht verschijnt.
* Typoscript: een met de schrijfmachine vervaardigde tekst.
* Walslurpen: door zeelieden gebruikte spotnaam voor mensen aan de wal (o.a van het rederijkantoor). Soms ook ’walknakkers’ genoemd.
* Bakzeun: ketelbink, bediende in een bemanningsmess. Zijn soms droeve lot wordt ondermeer bezongen in het beroemde lied ’Ketelbinkie’

Gerelateerde verhalen: Requiem voor een ZeevaarderGeliefde lerarenVan Zeevaarder tot GezagvoerderSchoot-ân 2009 ... een gesprek aan de barGesprek met 'Zeevaarder' Wil HamersEen zeereis met het m.s. Marian Maria in 1966-1967 (deel 1)Een zeereis met het m.s. Marian Maria in 1966-1967 (deel 2)Van kompas naar kanselDe Bunker, Paal 20 De Koog,Texel

Automatisch gerelateerde verhalen: Requiem voor een ZeevaarderGeliefde lerarenVan Zeevaarder tot GezagvoerderSchoot-ân 2009 ... een gesprek aan de barGesprek met 'Zeevaarder' Wil HamersEen zeereis met het m.s. Marian Maria in 1966-1967 (deel 1)Een zeereis met het m.s. Marian Maria in 1966-1967 (deel 2)Van kompas naar kanselDe Bunker, Paal 20 De Koog,Texel

31 reacties op Afscheid (Requiem voor een vriend)

  • Geschreven door Chris Spee
  • |
  • 10 oktober 2013

Mooi verhaal Ed en leuk te zien en te horen hoe je het verteld. Ook nog een gedeelte van öns "familieschip" gezien.

  • Geschreven door Jos Cramer
  • |
  • 10 oktober 2013

Hallo Ed, Leuk geschreven en goed gedocumenteerd verhaal. Diverse foto's in Amsterdam waren voor mij herkenbaar. Jos Cramer

  • Geschreven door Ramon Vermeulen
  • |
  • 10 oktober 2013

Beste Pa,een mooi en ontroerend verhaal,het geeft aan hoe dicht vreugde en de dood bij mekaar staan,..carpe diem en behouden vaart.Mvg Ramon vermeulen

  • Geschreven door Guus Weitzel
  • |
  • 10 oktober 2013

Indrukwekkend verhaal ! Gep. hwtk "Shell Tankers B.V."

  • Geschreven door Ton Kompier
  • |
  • 10 oktober 2013

Ed, nogmaals mijn dank voor wat je hebt gedaan voor Nico.

  • Geschreven door Roberto Lijs
  • |
  • 10 oktober 2013

Deed me goed aan.Vooral de beschrijving over Bs As. Heb zelf bij Nigoco gevaren tussen 1961 en 1964.Meest op de Alnati als leerling Electricien met Gerard Timmens.Ik woon van 1953 tot heden in Argentinie.

  • Geschreven door Oscar Hoeing
  • |
  • 11 oktober 2013

Prima Ed. Hoewel ik bij Shell Tankers en diverse buitenlandse rederijen heb gevaren, treft mij jouw verhaal toch.

  • Geschreven door Yasmin Krietemeijer-Vermeulen
  • |
  • 11 oktober 2013

Ha die Pa, het blijft een boeiend en indrukwekkend verhaal! Liefs, Yasmin

  • Geschreven door Cees van Yperen
  • |
  • 11 oktober 2013

Met plezier Uw verhaal gelezen. voor mij zeer herkenbaar daar ik op de Alnati heb gevaren van de scheepvaartmaatschappij Nievelt Goudriaan als algemene dienst. Wellicht wilt U mijn verhaal lezen in de Oud-Rotterdammer jaargang 8 nr 15 pagina 11

  • Geschreven door h.meurs
  • |
  • 11 oktober 2013

Veel aandacht het verhaal gelezen , mooi beschreven de belevenissen op een schip dat is ook een kunst want alles wordt gewoon aan boord, wacht lopen en met de kok praten want die wist van alles en iedereen, mooi gedaan, Groet, Henk Meurs

  • Geschreven door Mieke & Wout Goudriaan.
  • |
  • 11 oktober 2013

Hallo Scharretje en Scharrinnnetje ! Hoewel bekend met je verhaal toch weer met een beklemd gevoel het gedeelte over Nico zitten lezen.In gedachten ook onze gezamenlijke favoriete wandeling langs Bertus mee gelopen. Overigens bij welke andere rederij zou je als beginnend leraar zo'n mooi schip onder je achterste gekregen hebben ? Bedankt voor het leesplezier en ga vooral zo door ! Het beste Allebei van Mieke en Wout.

  • Geschreven door Frank Grootemaat
  • |
  • 12 oktober 2013

Indrukwekkend verhaal Ed. Een tragische geschiedenis, maar heel mooi opgeschreven.

  • Geschreven door Hans Bakker
  • |
  • 12 oktober 2013

indrukwekkend verhaal ed jacob hopman is nog familie van ons

  • Geschreven door Jac. Z. Brijl
  • |
  • 13 oktober 2013

een heel mooi en boeiend geschreven verhaal Ed, voorzien van prachtige en interessante foto's

  • Geschreven door Erna Hoogstad
  • |
  • 13 oktober 2013

Wat heb je je verhaal weer mooi onder woorden gebracht. Heel ontroerend.

  • Geschreven door Jan Verhoeven
  • |
  • 15 oktober 2013

Beste Ed. Ik heb je verhaal div. keren gelezen en in gedachten beleef ik de mooie tijd van de jaren 60 dat ik bij Nievelt heb gezeten weer.Prachtig beschreven zoals het was.MOOI WAS DIE TIJD..

  • Geschreven door Henk en Madeleine Rinzema-van der Laaken
  • |
  • 16 oktober 2013

Je bent een rasechte verhalenverteller, chapeau!

  • Geschreven door Wim Velthuizen
  • |
  • 16 oktober 2013

Hi Ed, Die droevige gebeurtenis heb je nu wel heel goed en mooi verpakt in een, naar mijn mening, historisch verhaal met prachtige foto's. Mijn welgemeende complimenten! Wim

  • Geschreven door Ada Slager-Dop
  • |
  • 16 oktober 2013

Hey Ed, ik kende het verhaal, maar toch fijn alles nog eens in chronolo gische vorm voorgeschoteld te krijgen.Je was een soort broer voor me.

  • Geschreven door Jacob Verschuur
  • |
  • 16 oktober 2013

Dank Ed voor deze uiterst mooie berichtgeving. Ik ben zelf in mijn stuurmanstijd 1970-1975 een aantal keren met zware ongelukken geconfronteerd geweest. Ook een keer dat midden op de Stille ik 's-morgens mijn rondje maakte en een koffer bij de (uiteraard geschoorde) gangway aantrof. De altijd vrolijke hofmeester ging 'naar huis' zo bleek uit een briefje dat wij in zijn hut vonden. Ik denk vrijwel dagelijks aan dit voorval. Dank voor deze bespiegeling Ed. Groet, Jacob Verschuur

  • Geschreven door Michael Kreijns
  • |
  • 18 oktober 2013

Een mooi, met liefde voor zijn vriend en de zee, geschreven historie. Bijzonder dat je dat met ons wil delen.

  • Geschreven door gerrit oskam
  • |
  • 20 oktober 2013

Mooi, pakkend en voor mij soms heel herkenbaar verhaal. Brengt me ook weer terug in de vervlogen jaren van mijn stuurmantijd bij NIGOCO. Prachtig.

  • Geschreven door Pim Faber
  • |
  • 18 november 2013

Eindelijk gelezen Ed. Je weet, ik heb absoluut geen zeemansbloed. maar jouw verhalen zijn mij altijd welkom en steeds echt mooi en interessant (en of triest).

  • Geschreven door Roberto Lijs
  • |
  • 20 november 2013

Heb het ook doorgelezen en deed me weer terug gaan naar de jaren 60 heb bij Nievelt gevaren van 61 tot 64

  • Geschreven door Aart Paap
  • |
  • 04 januari 2014

Bij toeval op deze site terecht gekomen en met belangstelling alles gelezen. het varen als leerling bij Nievelt kwam bij zeer bekend voor. Heb daar gevaren als leerling in de periode 1962/1963 met als eerste schip de Alanti en de Algorab. Mooie herinneringen om op te halen. heb nog steeds de bemanningslijsten uit die tijd. herkende helaas niemand meer tijdens een reunie in 2012 in rotterdam van Nigoco

  • Geschreven door gerrit tempelman uit enschede.
  • |
  • 05 januari 2014

Hallo Ed. de verhalen komen me bekend voor .ook ik heb gevaren op de Algorab in de jaren 60 alsmede ook op de Aludra Alhena Anne cristina Sirrah.de tekst is mijn eigen verhaal . groet uit Enschede.

  • Geschreven door michael strauss
  • |
  • 29 april 2014

Eddy, wat een herinneringen! Kan me het tuinfeest in ons huis Boekenrode (eemnesserweg 94) nog voor de geest halen, vooral de stunt met de tuinslang... Dat je je hebt ontpopt tot een waar literair talent....ga zo voort! tot ziens, Mike

  • Geschreven door michael strauss
  • |
  • 29 april 2014

Eddy, wat een herinneringen! Kan me het tuinfeest in ons huis Boekenrode (eemnesserweg 94) nog voor de geest halen, vooral de stunt met de tuinslang... Dat je je hebt ontpopt tot een waar literair talent....ga zo voort! tot ziens, Mike

  • Geschreven door John Edward Sevestre
  • |
  • 04 juni 2014

Hallo Ed, een prachtig verhaal heb je geschreven. Ook ik heb 15 jaar gevaren waarvan de eerste vijf jaren voor de mast bij NIGOCO en KRL en 16 jaar in de offshore en nog eens 28 jaar als ZZP-er met een klein ingenieursbureau. daarover heb ik vijf boeken geschreven het eerste boek is gereed en is op A5 formaat met 595 pagina's klaar voor een uitgever. Maar jouw verteltrant lijkt mij veel beter.

  • Geschreven door Euphemia Sterk-Wijnhof
  • |
  • 22 februari 2015

Prachtig verhaal. Dank je wel voor het delen. En ook nog een mooi stukje Texel...van het Mienthuisje.

  • Geschreven door rick van rijssen
  • |
  • 17 mei 2016

Een verhaal dat veel herinneringen naar boven bracht. Mevrouw Driessen was mijn lerares Grieks en Latijn op het Incrementum van het Baarns Lyceum ! Nooit geweten dat ze haar zoon was kwijtgeraakt op zee. Ik heb in 1969 drie maanden als klerk op de Achilles gevaren met JC van Ooyen als kapitein. Dat was de afsluiting van mijn stage bij de KNSM. Later voor KNSM in Caracas, Bogota, Guayaquil en New York gewerkt. Nu nog actief als scheepsmakelaar in Connecticut. Voor het 25 jarig bestaan van mijn bescheiden tentje heb ik een model van de "Achilles" laten bouwen. Mooie herinneringen.



U bent ingelogd als:


Schrijf een Reactie
Voeg je eigen verhaal toe Je eigen verhaal kun je via drie eenvoudige stappen toevoegen aan Oneindig Noord Holland