Doorgaan in portret formaat

ONH

App het verleden naar het heden met Street Museum NL

Lees meer

Verhaal Stadskinderen in Egmond aan Zee

Arie Cornelis Bos (1870-1934), onderwijzer aan de Openbare Lagere School te Egmond aan Zee, was zeer begaan met het lot van ziekelijke stadskinderen. In 1901 nam hij met A. Kerdijk uit Amsterdam en G.L. Zwartendijk uit Rotterdam het initiatief tot het Centraal Genootschap voor Kinderherstellings- en Vakantiekolonies. Het Genootschap kreeg in 1905 de beschikking over een huis in Egmond aan Zee. Hier konden de eerste bleekneusjes worden ondergebracht voor een verzorgde vakantieweek in een natuurrijke en gezonde omgeving.   De belangstelling was overweldigend. Al snel moesten er meer onderkomens in Egmond aan Zee worden gezocht. De wens een eigen koloniehuis te realiseren werd hierdoor sterker. Het Genootschap kocht een terrein in het duingebied waarop zij een tehuis lieten bouwen naar een ontwerp van architect P.N. Leguit uit Alkmaar. Op 18 mei 1907 kon het eerste koloniehuis ‘Kerdijk’ worden geopend. Het bood ruimte aan 60 kinderen.

Koloniehuis Zwartendijk in Egmond aan Zee.

Bron: Regionaal Archief Alkmaar.

Koloniehuis Zwartendijk in Egmond aan Zee.

Bron: Regionaal Archief Alkmaar.

Koloniehuis Zwartendijk

De opening wakkerde de belangstelling voor dergelijke koloniehuizen nog meer aan. Ook de voormalige bar van het Kurhaus aan de Boulevard en locaties in Egmond aan de Hoef moesten worden afgehuurd. De aanhoudende vraag bracht het comité ‘Ter wille van het Kind’ ertoe gelden in te zamelen voor een tweede tehuis. De inzameling resulteerde in de bouw van het koloniehuis ‘Zwartendijk’ in Egmond aan Zee dat op 28 juli 1910 werd opgeleverd. Het telde 160 bedden. Met deze en andere vestigingen van katholieke en protestants-christelijke signatuur groeide Egmond in het begin van de twintigste eeuw uit tot de gemeente met de meeste kindertehuizen van Nederland. Decennia lang zou het met kinderkolonies worden geassocieerd.

100.000ste kind: Diddy Leeseman

Op zaterdag 15 april 1935 kon de 13-jarige Diddy Leeseman uit Hilversum als het 100.000ste bleekneusje worden begroet. Onder een klaterend applaus van honderden jongens en meisjes, getooid met witte en groene strikken en wit-groene lintjes, werd zij in het koloniehuis Zwartendijk in het zonnetje gezet. Als cadeau ontving zij een zilveren lepel en vork. Volgens de krantenverslagen bedankte ze met flinke stem en stond zij onbevangen het Polygoonjournaal te woord.

Activiteiten in de koloniehuizen

Aanvankelijk arriveerden de meeste kinderen per stoomtram op het station te Egmond aan Zee. Dat moet voor velen al een geweldige belevenis zijn geweest. Minder aangenaam waren de verplichte ontluizing en wasbeurt bij aankomst in het koloniehuis, maar verder stond hen een aantrekkelijk programma te wachten met veel ochtendgymnastiek, enkele uren les, fikse duinwandelingen, strandbezoek, gezond eten en veel rust. Er was zelfs een lighal ontworpen op het duinterrein van Zwartendijk om bij guur weer optimaal te kunnen profiteren van de buitenlucht. Op de woensdagen werden er brieven naar huis verzonden (waaruit onwelgevallige zaken en onvertogen woorden door de leiding waren verwijderd).

Gymnastiek op het terras van het koloniehuis.

Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Gymnastiek op het terras van het koloniehuis.

Bron: Collectie Regionaal Archief Alkmaar.

Terug naar koloniehuis Kerdijk

Plezier en enthousiasme voerden de boventoon, maar er waren natuurlijk ook kinderen die gekweld door heimwee heftig naar huis verlangden. Zo wisten twee Amsterdamse jongens in 1939 aan de aandacht van de begeleidsters te ontsnappen en langs het strand in de richting van IJmuiden te trekken. Verder dan Wijk aan Zee kwamen ze niet. Daar werden zij door politieagenten in de kraag gevat en naar koloniehuis Kerdijk teruggebracht.

Teloorgang kinderkolonie

Een halve eeuw lang floreerde de kinderkolonie. In de jaren vijftig en zestig tekende zich een ommekeer af. Kinderen die fysiek op peil werden gebracht maakten plaats voor patiëntjes die psychische en sociale zorg behoefden. Bovendien verschoven  zorg- en hulpverlening meer en meer naar de eigen omgeving, de school en het gezin. Aan koloniehuizen en herstellingsoorden was niet langer behoefte. In 1982 werd Kerdijk verbouwd tot appartementencomplex. Zwartendijk sloot datzelfde jaar de poorten om vanaf 1985 te dienen als gemeentehuis. Tegenwoordig zijn er in het majestueuze gebouw luxe appartementen gevestigd.   Auteur: Jan van Baar   Het originele verhaal is te lezen in de bundel ‘Ik was erbij’ deel 1.

Gerelateerde verhalen: Orka in de slotgrachtHet slot te EgmondEen keer per jaar eens écht uit de band springen!Egmondse DuinenEen fraaie vangst

11 reacties op Stadskinderen in Egmond aan Zee

  • Geschreven door sinternet
  • |
  • 24 juli 2011

Ik denk dat ik rond mijn 7de jaar een tijd in Egmond aan zee in een vakantiekolonie heb gewoond. Alleen kan ik de naam niet vinden. Het werd het Muizenhol genoemd. Wie kan mij meer vertellen? het was rond 1974-1975 dat mijn moeder mij daar bracht. b.v.d.

  • Geschreven door Denise Peperkamp
  • |
  • 07 april 2013

1974/1975..Zwartendijk te Egmond aan zee. Wie heeft er ook in die periode daar 'gezeten'? weet er nog heel veel van. Zou graag met iemand uit die tijd er over willen kletsen. Ik was toen ik daar kwam 9 jaar. Heb er 1 jaar en 2 mnd. gewoond. Ik woonde daar wel onder een andere naam. Graag hoor ik van je...groetjes Denise.

  • Geschreven door kitty holtkamp
  • |
  • 22 juni 2013

jan. t/m aug.1970 Graag zou ik in con tact willen komen die daar in die tijd ook hebben gezeten. twee namen herinner ik me nog..Emmy en Yvonne

  • Geschreven door Henk van Broekhuizen
  • |
  • 04 augustus 2013

Kan me niet veel meer herinneren. Ik was 7 of 8 jaar jaartal 68/69 herinner me nog de grote slaapzalen, de zusters met hun hoofddeksels de speeltuin en de toestellen de grote eetzaal, gymnastic op het terras. we hadden twee zusters in onze groep. we waren geen makkelijke groep. kan me nog vaag herinneren dat een suster ons niet meer de baas kon en in huilen uitbarsten. Het is voor mij een beetje een vaag verleden. maar heb toch fijne herinneringen aan die tijd.

  • Geschreven door Mientje deijkers
  • |
  • 08 september 2013

Ik werd vroeger Mientje Deijkers genoemd en heb anderhalf jaar in zwartedijk gezeten Ik herinner mij Juffrouw Tini en Anneke en Helma nog. Ik ben ooit nog eens in contact met de directrice geweest maar ook zij kon zich alleen mij nog herinneren en wist niet veel te vertellen over andere die bij mij in de groep zaten. Ik weet nog een Henriette en Ria met haar broertje en een Hannie (Hanna) te herinneren. Wie kan mij verder helpen aan eventuele foto's Ik heb ook eens als een prinses in een koets gezeten waar foto's van zijn gemaakt. Groetjes Mientje

Beste John, wellicht kan het Regionaal Archief Alkmaar u hierbij verder helpen. Vriendelijke groet, Wesley

  • Geschreven door Henk Bos
  • |
  • 19 februari 2014

Heb er ook 6 weken (najaar 1961) doorgebracht en wel in Huis Juliana, Beatrix stond er volgens mij niet ver vandaan schuin erachter of zoiets. Heb er een vreselijke tijd meegemaakt vandaar dat ik een enorme afkeer van strand en zee aan heb overgehouden moet er niks van hebben, snap al die mensen niet die zonodig aan het strand liggen te bakken elke zomer of er gaan wandelen, bah gadver nee doe mij maar de bossen meer rust geen gillende overspannen ouders die een dagje strand doen en willens en wetens worden getild door die uitbaters van de strandtenten. Enige wat ik mooi vond daar in Egmond aan Zee was de vuurtoren en volgens mij nu allemaal weg zijn. Ben er ooit nog eens terug geweest ergens in late jaren '70 zomaar om even te kijken hoe het er was, maar na een goede 20 min. weer snel wegwezen daar, de nare herinneringen kwamen weer boven, geen stap zal ik ooit nog doen daar.

  • Geschreven door Gretha Stoffer
  • |
  • 03 april 2014

Hello I to was at this place probably around 1954. My experience was very mixed. My worst memory was my mother taking me to the bus stop with a suitcase I thought we were going away together. When the bus came she put me on it with the suitcase and the door shut between us!! My Got I was only 5 years old it was a very traumatic experience. My stay at this place is another story, thank goodness I bumped into my cousin so I was not alone!!

  • Geschreven door Wil Stoop
  • |
  • 18 april 2014

hallo , heb er ook gezeten zo'n 45 jaar geleden. was denk ik zo'n 10 jaar. heb er nog veel herinneringen, vooral, wandelen,de duinen, de stranden, vuurtoren, slaapzalen, weet iemand ook iets van de barakken die er destijds naast stonden. volgens mij rechts van het complex.

  • Geschreven door Gerrits, Roland, Josje, Johan
  • |
  • 29 juli 2014

Ik heb samen met mijn 3 jaar jongere zus in Egmond aan zee in een van die huizen gezeten . We weten beiden niet welke het was. Als ik naar de gebouwen kijk, komt Zwartendijk mij erg bekend voor. Het zal ergens tussen 1967 en 1970 geweest moeten zijn. Mijn zus heet Jacqueline en was destijds 6 of 7 jaar oud. Zij weet dat we er geweest zijn maar kan zich er niet veel van herinneren. Ik zou graag willen weten of er ergens foto's in een archief bewaard blijven? Als iemand dat weet? Graag een adres. Bij voorbaat dank. Roland Gerrits

Beste Roland, U zou bij het Regionaal Archief Alkmaar kunnen informeren of het beeldmateriaal waar u naar op zoek bent daar misschien te vinden is. Adres- en contactgegevens vind u op www.archiefalkmaar.nl.



U bent ingelogd als:


Schrijf een Reactie
Voeg je eigen verhaal toe Je eigen verhaal kun je via drie eenvoudige stappen toevoegen aan Oneindig Noord Holland