Doorgaan in portret formaat

ONH

App het verleden naar het heden met Street Museum NL

Lees meer

Bijzonder insigne van kruisiging Jezus opgegraven


Zeldzame archeologische ‘Paasvondst’ in Enkhuizen

Tijdens archeologisch onderzoek langs de kade van de Oosterhaven in Enkhuizen is vorige week een bijzondere crucifix gevonden. Het betreft een beeldje van lood met hierop de kruisigingsscène, een zogenaamde ‘calvarie’. Hierop is de kruisiging van Jezus te zien met aan weerszijden Maria en Johannes. Het 9 cm hoge loden voorwerp dateert van rond 1450. In de bodem worden met enige regelmaat stukjes van dergelijke ‘insignes’ teruggevonden; een compleet object is echter een grote zeldzaamheid.
Het insigne is vanaf zondag 31 maart 2013 te bewonderen in het Binnenmuseum van het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen.

De vondst aan de Oosterhaven

Aan de Oosterhavenstraat wordt in opdracht van de gemeente Enkhuizen door de firma Huisman het oude riool vervangen voor een nieuw riool. Aan Archeologie West-Friesland wordt de ruimte geboden om de oude bodem onder het riool te onderzoeken. Meestal blijven de vondsten beperkt tot stukjes aardewerk, glas en bot. Tussen het afval dat in de 15e eeuw langs de kade werd gestort, vond archeologisch medewerker Aad Weel vorige week dit uitzonderlijk gave object. Het lag verscholen in de modder precies op de locatie waar de steeg Hennegat aan de Oosterhavenstraat uitkomt. Na voorzichtig schoonmaken bleek alleen het voetje te zijn afgebroken. Het flinterdunne voorwerp is 9 cm hoog, 5 cm breed en weegt 20 gram.

Insigne kruisiging Jezus

15e eeuws insigne van de kruisiging van Jezus, in 2013 bi...

Insigne kruisiging Jezus

15e eeuws insigne van de kruisiging van Jezus, in 2013 bij rioolwerkzaamheden gevonden in de Oosterhavenstraat in Enkhuizen.

Goede Vrijdag

Wat stelt het voor? Het is de belangrijkste scene uit het Christendom: de kruisiging. Na het Laatste Avondmaal op Witte Donderdag, wordt Jezus op Goede Vrijdag door de Romeinen op de berg Golgotha in Jeruzalem gekruisigd. De Verlosser neemt met zijn lijden alle smart van de mensheid op zijn schouders. Op het insigne is bovenaan een schild met daarop ‘INRI’ te zien, wat staat voor ‘Jezus van Nazareth, Koning der Joden’. Links van Jezus staat zijn treurende moeder Maria, rechts de belangrijkste apostel Johannes de Evangelist met het evangelieboek in zijn handen. Beide staan op een ronde boog. Het is een klaverkruis vanwege het klaverblad aan het einde van iedere stok. Op het kruis is links een zon en rechts een maan te zien. De zon, de maan en het kruis staan symbool voor God de vader, Maria de moeder en Jezus de zoon.

Verloren aan de haven

In heel Europa en dus ook in Nederland, vooral in natte gebieden, worden in de bodem insignes en heiligenbeeldjes gevonden. Veel van de insignes komen uit Zeeland, maar ook in de middeleeuwse binnensteden zoals Hoorn en Enkhuizen komen ze met regelmaat binnen het archeologisch onderzoek tevoorschijn. De vraag is natuurlijk hoe en waarom deze daar terecht kwamen. In de middeleeuwen gingen vrome mensen vaak op pelgrimstocht naar een bedevaartsplaats om daar een  bepaalde heilige te vereren. Als aandenken en bewijs daar geweest te zijn werd dan een insigne meegenomen. Deze werd op de mantel of de hoed bevestigd. Enkhuizers gingen bijvoorbeeld naar het Vlaamse Lier, waar de resten van Sint Gommarus lagen, een van de beschermheiligen van de stad. Een insigne van deze heilige is twee jaar geleden aan de Vijzelstraat opgegraven.

Huisaltaar

Dit object is echter anders. Volgens professor Koldeweij van de Radboud Universiteit van Nijmegen, de specialist op dit gebeid, gaat het om een kleine crucifix dat op een houten, maar misschien ook een tinnen voetstukje stond. Dit beeldje kon in huis als altaartje worden neergezet. Hiermee kon het eigen huis onder bescherming worden geplaatst, er kon zegening mee worden gesmeekt, maar er kon natuurlijk ook bij worden gebeden. Of ooit een goed antwoord op de functie van dit voorwerp komt, in welke Enkhuizer woning het precies stond en waarom het is weggegooid, zullen we voorlopig niet te weten komen. Wel is zeker dat in de 15e eeuw veel Enkhuizers vrome christenen waren die veel voor hun geloof over hadden.

Gerelateerde verhalen: Opmerkelijke vondst in kelder Westfries MuseumRaatakker in Hilversum is unieke archeologische vondst

Automatisch gerelateerde verhalen: Opmerkelijke vondst in kelder Westfries MuseumRaatakker in Hilversum is unieke archeologische vondst

0 reacties op Bijzonder insigne van kruisiging Jezus opgegraven



U bent ingelogd als:


Schrijf een Reactie
Voeg je eigen verhaal toe Je eigen verhaal kun je via drie eenvoudige stappen toevoegen aan Oneindig Noord Holland